ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ಭೀಕರತೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಜೀವನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದೆ. ಭಾರಿ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಹಲವು ಮಂದಿ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮಗಳು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿವೆ.
ಈ ನಡುವೆ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ‘ಸತಿಯ ಶಾಪ’ದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ‘ಸತಿ ಲೇ ಸರ್ಪೆ ಕೋ ದೇಶ್’, ಅಂದರೆ ‘ಸತಿಯ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ದೇಶ’ ಎಂಬ ಮಾತು ನೇಪಾಳದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ 17ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹ ಮಲ್ಲನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಷ್ಠಮಂಟಪ, ರಾಣಿ ಪೋಖಾರಿ ಹಾಗೂ ಹನುಮಾನ್ ಧೋಕಾದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವೂ ನಡೆದಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.ಅಂದಿನ ಕಾಜಿ ಭೀಮ್ ಮಲ್ಲ ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದವು.
ಟಿಬೆಟ್ನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವರ ಅಸೂಯೆ ಮತ್ತು ಕುತಂತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಭೀಮ್ ಮಲ್ಲ ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಚು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ನಂಬಿದ ರಾಜ, ಭೀಮ್ ಮಲ್ಲ ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು ಎಂಬುದು ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ.
ಆ ಕಾಲದ ಸತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಪತ್ನಿಯೂ ಚಿತೆಗೆ ಏರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಭೀಮ್ ಮಲ್ಲ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಪತಿಯ ಸಾವಿನಿಂದ ತೀವ್ರ ದುಃಖಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಶಾಪ ನೀಡಿದಳು ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆ.‘ಈ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗದಿರಲಿ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಶಾಪವನ್ನು ಆಕೆ ನೀಡಿದಳು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಭೀಮ್ ಮಲ್ಲ ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದರೂ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಕಥೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆ.ಈ ಘಟನೆಯನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ‘ಸತಿ ಲೇ ಸರ್ಪೆ ಕೋ ದೇಶ್’ ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಯಂತಹ ವಿಚಾರಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ‘ಸತಿಯ ಶಾಪ’ದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೆಲವರು ದೇಶದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳಿಗೆ ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಇದೀಗ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಗೆ ಹವಾಮಾನ, ಮಳೆಯ ತೀವ್ರತೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಂತಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ‘ಸತಿಯ ಶಾಪ’ಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ನೇಪಾಳದ ಇಂದಿನ ದುರಂತವನ್ನು 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಜನಪದ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಯೇ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
