ದಿನಾಂಕ: 15 ಜುಲೈ 2025 | ಸಮಯ: ಸಂಜೆ 6:00 | ಸ್ಥಳ: ಭಾರತ್ ಜೋಡೋ ಸಭಾಂಗಣ, ಇಂದಿರಾ ಭವನ, ಬೆಂಗಳೂರು
ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್,
ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ಅಶೋಕ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್,
ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ಭೂಪೇಶ್ ಬಘೇಲ್,
ಪುದುಚೇರಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ವಿ. ನಾರಾಯಣಸಾಮಿ,
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿ,
ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಕೆ. ಹರಿಪ್ರಸಾದ್, AICC ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ,
AICC OBC ವಿಭಾಗದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ. ಅನಿಲ್ ಜೈಹಿಂದ್,
AICC ಹಾಗೂ KPCC ಗಣ್ಯ ಸದಸ್ಯರು,
ಬಸವಣ್ಣ, ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಮತ್ತು ದೇವರಾಜ ಅರಸ್ ಅವರ ಭೂಮಿಯಿಂದ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಜೀವಂತ ರಾಜಕೀಯ ಚೈತನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಈ ನಾಡಿನಿಂದ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ.
ಇಂದು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನಂಬುವ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಮೊದಲ AICC OBC ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆ, ನಮ್ಮ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಡಕು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಜನರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸೌಭ್ರಾತೃತ್ವದ ತತ್ವಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಇದು ಕೇವಲ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಹೋರಾಟವಲ್ಲ. ಇದು ಗೌರವ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಡಕಿನ ಗುಂಪು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮೀರಿ, ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಚೈತನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸೋಣ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, ‘ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿರಿ, ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬಿರಿ, ಸಂಘಟಿತರಾಗಿರಿ.’
OBC, SC, ST ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಾದ AHINDA ಸಮುದಾಯಗಳ ಜನರು ಗಣನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆಲಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭಾರತವು ಎಂದಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಶತಮಾನಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೆಲಸ, ದಶಕಗಳ ಮೌನ: OBC ಗಳ ಘನತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ
ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯು ನ್ಯಾಯದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲ, ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಶ್ರಮದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ OBC ಜನರು, ಜನನದಿಂದಲೇ ಜಾತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ವಂಚಿತರಾದರು.
ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಜಾತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಡತನವಿದೆ. ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗಿ, ಮೇಲ್ಜಾತಿಯವರ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು.
ಶತಮಾನಗಳ ಮೌನದ ಭಾರವನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯನ್ನೇ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕೈಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಆಡಳಿತದ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. OBC ಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಬಹಿಷ್ಕಾರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಅಳಿಯಲಾಯಿತು.
ನಾವು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದೇವೆ, ಅದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ನೇಕಾರನ ಮಗ, ಕುಂಬಾರನ ಮಗ ಅಥವಾ ಕುರಿಗಾಹಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಭೂಮಾಲೀಕನ ಮಗನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವ ಅವಕಾಶ? ಜನನದಿಂದಲೇ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿರುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಮಾತಾಡುವುದು
ನಾವು ಒಂದು ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ನೇಕಾರನ ಮಗಳು, ಮೀನುಗಾರನ ಮಗ ಅಥವಾ ಮಡಿವಾಳನ ಮಗ ತಮ್ಮ ಜನನದಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕನಸು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲಸವನ್ನು ಜಾತಿಯಿಂದ ಅಳೆಯದ, ಇತಿಹಾಸದ ಭಾರವು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತೂಗದ ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು – ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಚ್
ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ಚಳವಳಿ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಇದು ಶತಮಾನಗಳ ಹೋರಾಟ, ಸುಧಾರಕರ ಕನಸು, ರಾಜರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಸಹನಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರು 1872 ರಿಂದ 1931 ರವರೆಗೆ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರಾದರೂ, ಜಾತಿಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲಿಲ್ಲ.
ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಂವಿಧಾನವು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ 15(4) ಮತ್ತು 16(4) ಲೇಖನಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಏಳಿಗೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದವು.
ಲೇಖನ 46 ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು.
ಲೇಖನ 340 ರಾಜ್ಯವು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತು, ಇದು ಕಲೇಲಕರ್ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು.
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಈ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಯಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಮೊದಲಿಗನಾಗಿತ್ತು.
ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಮ ಪ್ರಭು, ಮಡಿವಾಳ ಮಾಚಿದೇವ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿಯಂತಹ ಚಿಂತಕರು “ಕಾಯಕವೇ ಪೂಜೆ” ಮತ್ತು “ಯಾವ ಜಾತಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
‘ಇವನಾರವ ಇವನಾರವ ಇವನಾರವನೆಂದೆನಿಸದಿರಯ್ಯ.
ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವ ಇವ ನಮ್ಮವ ಎಂದೆನಿಸಯ್ಯ’
ಅಂದರೆ, “ಇವನಾರು, ಇವನಾರು ಎಂದು ಕೇಳಬೇಡ; ಇವನು ನಮ್ಮವನು, ನಮ್ಮವನು ಎಂದು ಭಾವಿಸು.”
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಡೇಟಾಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿತು. 1921 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು 75% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಏಳಿಗೆ ನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವ 26 ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವು ಸಂವಿಧಾನದ ಆದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗ (1979) ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು OBC ಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.
1990 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಜಾರಿಯಾದಾಗ, ಬಿಜೆಪಿ, ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡಿಗರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರು.
ಆದರೆ, ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಮೀರಿ, ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗದ 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ 73 ಮತ್ತು 74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದರು.
ಶ್ರೀಮತಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ UPA-1 ಸರ್ಕಾರ 93ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ OBC ಗಳಿಗೆ 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ 1993 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವನಾಗಿದ್ದಾಗ, 1995 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದೆವು, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸಿತು.
2011 ರಲ್ಲಿ UPA-2 ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು (SECC) ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು OBC ಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ.
1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಆರ್. ನಾಗನಗೌಡ ಸಮಿತಿಯು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ದೇವರಾಜ ಅರಸ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಾವನೂರ್ ಆಯೋಗ (1975) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೀಸಲಾತಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರಚಿಸಿತು.
2015 ರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಕಾಂತರಾಜ್ ಆಯೋಗವು 1.3 ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ 2019 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗೆ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಯಿತು.
ಈಗ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಾವು ಎರಡನೇ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, OBC ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಡತನ ಅಥವಾ ದೂರವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ರಾಜ್ಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆಗಿವೆ, ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು, ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.
ಇಂದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳ ಸಾದರ ಭಾಗವಹಿಸುವವನಾಗಿ, ನಾನು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾದರಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭ್ರಾತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಡೇಟಾಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇದು ಡೇಟಾನಾಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿತು.
1921 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು 75% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು, ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಏಳಿಗೆ ನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವ 26 ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವು ಸಂವಿಧಾನದ ಆದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗ (1979) ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು OBC ಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.
1990 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಜಾರಿಯಾದಾಗ, ಬಿಜೆಪಿ, ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡಿಗರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರು.
ಆದರೆ, ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಮೀರಿ, ಮಂಡಲ್ ಆಯೋಗದ 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ 73 ಮತ್ತು 74ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದರು.
ಶ್ರೀಮತಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ UPA-1 ಸರ್ಕಾರ 93ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ OBC ಗಳಿಗೆ 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ 1993 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವನಾಗಿದ್ದಾಗ, 1995 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದೆವು, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸಿತು.
2011 ರಲ್ಲಿ UPA-2 ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು (SECC) ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು OBC ಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ.
1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಆರ್. ನಾಗನಗೌಡ ಸಮಿತಿಯು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ದೇವರಾಜ ಅರಸ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಾವನೂರ್ ಆಯೋಗ (1975) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೀಸಲಾತಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರಚಿಸಿತು.
2015 ರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಕಾಂತರಾಜ್ ಆಯೋಗವು 1.3 ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ 2019 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗೆ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಯಿತು.
ಈಗ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಾವು ಎರಡನೇ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, OBC ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಡತನ ಅಥವಾ ದೂರವು ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ರಾಜ್ಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆಗಿವೆ, ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು, ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.
ಇಂದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳ ಸಾದರ ಭಾಗವಹಿಸುವವನಾಗಿ, ನಾನು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾದರಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭ್ರಾತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ, ಡೇಟಾಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು OBC ಸಬಲೀಕರಣ
ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರನಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಸಂರಕ್ಷಕ. 1992 ರ ಇಂದಿರಾ ಸಾಹ್ನಿ ತೀರ್ಪು 27% OBC ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿತು ಮತ್ತು ಜಾತಿಯನ್ನು ಹಿಂದುಳಿಕೆಯ ಗುರುತಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.
ಕೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸ್ ಕಿಶನ್ ರಾವ್ ಗವಾಲಿ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಟ್ರಿಪಲ್ ಟೆಸ್ಟ್ಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಟೆಸ್ಟ್ನ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು OBC ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡವು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ OBC ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಡೇಟಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮರುಪುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗವೊಂದೇ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾರದು, ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸಿದ್ಧತೆ ಅಗತ್ಯ.
ನೈಜ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತ: OBC ಗಳಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಅನ್ಯಾಯ
ಕೇಂದ್ರ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ OBC ಗಳು ಕೇವಲ 22% ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕಾನೂನು 27% ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಡ್ರಾಪ್ಔಟ್ ದರ ಹೆಚ್ಚಿದೆ, ಪ್ರವೇಶ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಬಿಜೆಪಿಯ “ಸಬ್ಕಾ ಸಾಥ್, ಸಬ್ಕಾ ವಿಕಾಸ್” ಘೋಷಣೆ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ತಡೆದರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದರು.
ಅಗ್ನಿಪಥ್ ಯೋಜನೆಯು OBC ಯುವಕರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಘ ಪರಿವಾರದ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೀಸಲಾತಿ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು OBC ಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಅಲ್ಲ.
OBC ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ
ಈ ಸಮಿತಿಯು ಕೇವಲ ಔಪಚಾರಿಕವಲ್ಲ, ಇದು ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಚಳವಳಿಯ ಆತ್ಮ.
AHINDA (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಹಿಂದುಳಿದವರು, ದಲಿತರು) ಎಂಬ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಪಥವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
OBC ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬೇಕು:
ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.
ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಧ್ವನಿಯು ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
ಬಿಜೆಪಿ ಜಾತಿಯ ಒಡಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ನಾವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇವೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ:
ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ.
ಜಾತಿ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ 75% ಮೀಸಲಾತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ.
ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.
ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕೀಕರಣ.
ಶ್ರೀ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, “ಜಿತ್ನಿ ಆಬಾದಿ, ಉತ್ನಿ ಹಖ್” – “ಎಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಹಕ್ಕು.” ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೃದಯ.
ಈ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಸ ನ್ಯಾಯದ ಕಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಿ.
AHINDA ಒಂದು ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಭಾರತದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಧ್ವನಿ.
ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದು. ಅವಕಾಶ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಲೆರಬೇಕು.
“ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಬಾಳು-ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಪಾಲು” ಮತ್ತು “ಸರ್ವೋದಯ” ತತ್ವದಲ್ಲಿ, ಯಾರೂ ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯದ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಏಳುವ ಭಾರತವನ್ನು ಕಟ್ಟೋಣ.
