ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಧ್ವಜದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವ ವಿಚಾರ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 1ರ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಈ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬರುವ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಚರ್ಚೆಗೆ ತಂದು, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜವನ್ನೂ ಹಾರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ರೂಪಿಸುವ ಚಿಂತನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನ, ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗಿವೆ.
ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ?
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ 51ಎ(ಎ) ವಿಧಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವೊಂದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಧ್ವಜ ಹೊಂದುವ ಕುರಿತು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ನೇರವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವ ವಿಚಾರ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳೇನು?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ Flag Code of India, 2002, Prevention of Insults to National Honour Act, 1971 ಹಾಗೂ Emblems and Names (Prevention of Improper Use) Act, 1950 ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದೇ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜ ಅಥವಾ ಬಂಟಿಂಗ್ ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಈ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ನಿಯಮಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಬಹುದು.
ಕನ್ನಡ ನಾಡಧ್ವಜದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಧ್ವಜ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. 2017ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಸಮಿತಿಯು ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡಭೇರುಂಡ ಲಾಂಛನವಿರುವ ಧ್ವಜವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.
2018ರ ಮಾರ್ಚ್ 8ರಂದು ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ನಾಡಧ್ವಜವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.ಈಗ ಮತ್ತೆ ನಾಡಧ್ವಜದ ವಿಚಾರ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಾಷಾ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ನಾಡಗೀತೆ ಇರುವಂತೆ ನಾಡಧ್ವಜಕ್ಕೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗಬಹುದೇ?
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಕುವೆಂಪು ರಚಿಸಿದ ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ ನಾಡಗೀತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ನಾಡಗೀತೆ ಮತ್ತು ನಾಡಧ್ವಜದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ನಾಡಗೀತೆಯು ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಧ್ವಜದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಡಗೀತೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾಡಧ್ವಜಕ್ಕೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅದೇ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
2004ರ ಜನವರಿ 23ರಂದು Union of India v. Naveen Jindal ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಹಾರಿಸುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ 19(1)(a) ವಿಧಿಯಡಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಹಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಬಂಧರಹಿತವಲ್ಲ; ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಈ ತೀರ್ಪು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ನಾಡಧ್ವಜ ಹೊಂದುವ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಾಗ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಧ್ವಜದ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗಬಹುದೇ?
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳದಿ-ಕೆಂಪು ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವ ಅನುಮತಿ ಎರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಧ್ವಜದ ಕುರಿತು ನೇರ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದರೆ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಲಿವೆ. ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಧ್ವಜದ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಯಾವ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಜತೆಗೆ ಹಾರಿಸುವ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
