ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಬಹು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದ ‘ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ’ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಈ ಮಹತ್ವದ ಮಸೂದೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ದೊರಕದ ಕಾರಣ, ಅದು ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದೇ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ, ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ (ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್) ಮಸೂದೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ-2026 ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದೆ.
ಮತದಾನದ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸದನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 489 ಸದಸ್ಯರು ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ 2/3 ಬಹುಮತದಂತೆ 360 ಮತಗಳು ಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಪರವಾಗಿ 278 ಮತಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭಿಸಿದವು. ವಿರೋಧವಾಗಿ 211 ಮತಗಳು ಬಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆ ಪಾಸ್ ಆಗಲು ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.ಈ ಮಸೂದೆ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಕಲಂ 368 ಪ್ರಕಾರ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಅಗತ್ಯ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮಸೂದೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
‘ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ’ ಕಾಯ್ದೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 33% ಮೀಸಲಾತಿ ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ (ಡಿಲಿಮಿಟೇಶನ್) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವ ಅರ್ಜುನ್ ರಾಮ್ ಮೇಘವಾಲ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.ಇದೇ ವೇಳೆ, ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು 543ರಿಂದ ಸುಮಾರು 850ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜನಗಣತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ದೆಹಲಿ, ಪುಡುಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮಂಡಿಸಿದರು.
ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆ ಸೋಲಿನಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದು, ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕುತೂಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
