ಲೇಖಕರು : ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರಪ್ರಸಾದ್.ಪಿ ಎಂಎಸ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಪಿಹೆಚ್ಡಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಿಂತಕರು
ಪ್ರಸ್ತುತ ಗ್ರಾಸ್ರೂಟ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಅಡ್ವೊಕಸಿ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಸಮಲೋಚನಾ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ದೇಶದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಪಾಲಿನ ‘ಸಂಜೀವಿನಿ’ ಎಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆ (MGNREGA) ಈಗ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟ ಸೇರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ – ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಫಾರ್ ರೋಜ್ಗಾರ್ ಅಂಡ್ ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ (ಗ್ರಾಮೀಣ)’ ಅಥವಾ VB-G RAM G ಕಾಯ್ದೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನವೇ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿದೆ.
ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಿಲಾಂಜಲಿ?
ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯು ಉದ್ಯೋಗದ ದಿನಗಳನ್ನು 100 ರಿಂದ 125 ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ನರೇಗಾ ‘ಬೇಡಿಕೆ ಆಧಾರಿತ’ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು; ಅಂದರೆ ಕೆಲಸ ಕೇಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗಿನ VB-G RAM G ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ‘ನಿಯಮ ಆಧಾರಿತ’ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಗುರುತಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ದಿನಗಳನ್ನು 100 ರಿಂದ 125 ದಿನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಕಂಡರೂ, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಕಟಾವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಯು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಿ ಏಟು ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಭೂಹೀನ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರ ವಾದವಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇಡಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಜೆಟ್ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ₹2,100 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ
ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಿದೆ. ನರೇಗಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ವೇತನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪಾಲು ಕೇವಲ ಶೇ. 10 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ 60:40 ಅನುಪಾತ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹2,100 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ವ್ಯಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.ರಾಜ್ಯದ 80.9 ಲಕ್ಷ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ 125 ದಿನಗಳ ಕೆಲಸ ನೀಡಬೇಕೆಂದರೆ ಈ ವೆಚ್ಚ ₹5,000 ಕೋಟಿ ದಾಟಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. 15ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ತೆರಿಗೆ ಪಾಲು ಶೇ. 4.71 ರಿಂದ ಶೇ. 3.64 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ.
ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ‘ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್’ ಸ್ಥಗಿತ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ 5,746 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. ವಾರ್ಡ್ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಬದಲಿಗೆ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಕಡೆ ಒಬ್ಬನೇ ಅಧಿಕಾರಿ ಮೂರು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿಯ ‘ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆ’ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದು ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಸವಾಲೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸುಮಾರು 6,000 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಅವಧಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. ವಾರ್ಡ್ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು ವಿಳಂಬವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, 96,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಬದಲಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಶೂನ್ಯವು ‘ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆ’ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಯಾವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಚುನಾಯಿತ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಂಡಳಿಯು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕು.ಆದರೆ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೊಸ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. 2024ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 63 ರಷ್ಟು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ. ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸಲು ಸದಸ್ಯರಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ವಿಳಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಡ್ಡಾಯದಂತೆ ತಕ್ಷಣ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನೂ 5-6 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿರುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು: NMMS ಮತ್ತು e-KYC ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ನರೇಗಾ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (NMMS) ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಫೋಟೋಗಳು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಆಗದೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಜರಾತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. NMMS ಆಪ್ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದ ಬದಲು ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ತಪ್ಪು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೈಜ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಾಜರಾತಿ ರದ್ದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಆಧಾರಿತ e-KYC ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 62.5 ರಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 24.1 ರಷ್ಟು ಸಕ್ರಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇನ್ನೂ e-KYC ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ.ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಕೊರತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.
ಕಣ್ಣು ರೆಪ್ಪೆ ಬಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಕ್ರಮವು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ನಂತರ ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲವು ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದು ಅನೇಕರನ್ನು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಸಿತು. ಸಿಎಜಿ (CAG) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ್ ಆಧಾರಿತ ವೇತನ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 35.10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪಾವತಿಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿವೆ ಅಥವಾ ಬಾಕಿಯಿವೆ. ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 2025-26ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ದಿನಗಳ ಸೃಜನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 30.8 ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ‘ಸೌಮ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು’ ಎಂದು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಹಳ್ಳಿಗಳು ಖಾಲಿ: ವಲಸೆಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರು
ಕೆಲಸದ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ವೇತನ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಕಲಬುರಗಿ, ರಾಯಚೂರು ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಶೇ. 20 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗದೆ ಖಾಸಗಿ ಲೇವಾದೇವಿದಾರರ ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತ ಪಟ್ಟಣಗಳತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪತನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಅಭಾವವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.ಬರಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಕೆಲಸ ಸಿಗದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವೇತನ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಜನರನ್ನು ವಲಸೆಯತ್ತ ದೂಡುತ್ತಿದೆ.
ಕಲಬುರಗಿ, ಯಾದಗಿರಿ, ರಾಯಚೂರು ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಗರಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖಂಡರ ಪ್ರಕಾರ, ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 25 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಈಗಾಗಲೇ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು ಶೇಕಡಾ 1.80 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿರುವುದು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನರೇಗಾದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಲಾಗುವ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ (ರೂ.370) ನಗರದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇತನ ಸಿಗುವುದು ಒಂದು ಕಾರಣವಾದರೆ, ನರೇಗಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಹಕ್ಕು ಮೊಟಕುಗೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯಬೇಕಿರುವುದು ವಲಸೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಖಾಸಗಿ ಲೇವಾದೇವಿದಾರರ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಗೆ ಸಿಲುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಾದಿ
ಕೇಂದ್ರದ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ‘ಸಂವಿಧಾನ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ, 73ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಆಶಯದಂತೆ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಭೀತಿ ಇದೆ ಎಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2026 ರಂದು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಹಳೆಯ ನರೇಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗೊಂದಲಗಳ ನಡುವೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡವರ ಬದುಕು ಅತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಶೀಘ್ರ ನಡೆದು, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಆತಂಕವಿದೆ.
2026-27ರ ಮುನ್ನೋಟವೇನಾಗಬೇಕು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ 2026-27 ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೇಲೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಕನಿಷ್ಠ 2,100 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು ‘ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ಯ’ದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನರೇಗಾ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿಯ ವೈಫಲ್ಯವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೂತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮರುಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವುದು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡವರ ಪಾಲಿನ ‘ಸಂಜೀವಿನಿ’ಯಂತಿದ್ದ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಈ ಕ್ಷಣದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
