ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಜಲಗಡಿ ದಾಟುವ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಜೋರಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತಕ್ಕೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದ (UNCLOS) ಪ್ರಕಾರ, ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮೂಲ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು “ಸಮುದ್ರಗಳ ಸಂವಿಧಾನ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ದೇಶದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ 12 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ “ಮುಗ್ಧ ಮಾರ್ಗದ ಹಕ್ಕು” (Right of Innocent Passage) ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸದೇ ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಅವು ಆತಿಥೇಯ ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಷರತ್ತು.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಂತಹ ಕಿರಿದಾದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ “ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್” ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಡಿ ಹಡಗುಗಳು ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳೂ ಇವೆ. ಒಂದು ದೇಶವು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಪೈಲಟೇಜ್, ಬಂದರು ಸೌಲಭ್ಯ ಅಥವಾ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದರೆ, ಆ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಜಲಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರಣ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಬಹುಭಾಗ ತೆರೆದ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಅದು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕಿರಿದಾದ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
