ಕರೋನಾ ಸೋಂಕು ದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ವಾಪಾಸ್ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಆದೇಶವಾದ ಬಳಿಕವಂತೂ ನೂರಾರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಊರು ತಲುಪಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದವರೆಲ್ಲ ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೇ, ಕೂಲಿ ಹಣವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಊರು ತಲುಪಿದ್ದು ಜಾಸ್ತಿ. ಇನ್ನು ಮಹಾನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವರೂ ಸದ್ಯ ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿ ಬದುಕಿಗೆ ವಾಪಾಸ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ʼವರ್ಕ್ ಫ್ರಂ ಹೋಮ್ʼ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಲಾಕ್ಡೌನ್ ನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸಂಕಷ್ಟು ಎದುರಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ದಿನಗೂಲಿ ನೌಕರರಿಗಂತೂ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಹೀಗೆ ನಗರ ಬಿಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದವರು ಮತ್ತೆ ಅದ್ಯಾವಾಗ ದೇಶ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಯತ್ತ ಹೋಗುತ್ತೆ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಕಾದು ಕೂರುವಂತಾಗಿದೆ.
ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅನ್ನೋದು ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಂದಿಯ ಅಲೋಚನೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಯುತ್ತಲೇ ಮಹಾನಗರಗಳತ್ತ ಜನ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಜನರು ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಬಲ್ಲರು ಅನ್ನೋದನ್ನ ನಾವು ಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳ ದೋಷನಿವಾರಣೆ, ಸಸ್ಯ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ದಾಖಲಾತಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಭಾರತೀಯರಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಆದಾಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆಯಾಗಬೇಕು. ನಾವು ಜ್ಞಾನ ಯುಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗವು ಈಗ ಮೂರು (ಕೃಷಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡಿ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ವಿತರಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ “ಸಿಲೇಜ್” (city and village)ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯ ನಡುವಿನ ಜ್ಞಾನದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಆದಾಯದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣವು ಸರಿಯಾಗಿ ಹತೋಟಿ ಸಾಧಿಸಿದರೆ, ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಕನಸನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಯಾರಿ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. “ಸಿಲೇಜ್” ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಶಕ್ತಗೊಂಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ವರ್ಧನೆಗೆ ಬೇರೂರಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಷ್ಟು ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಜನರು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಯುಗದ ಸಮಾಜದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗವು ಅದನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ನಿಜವಾದ ಸವಾಲು: ಅದು ಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಗಳಿಸಲಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಹಿಂದುಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಅನ್ನೋದು ಕೂಡಾ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಕೋವಿಡ್-19 ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ದೈನಂದಿನ ವೇತನ ಪಡೆಯುವವರ ವಲಸೆ ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಬಹುದೇ? ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ವಲಸೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ದ್ವಿಮುಖ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಾವು ಇದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಈ ಜನರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ತಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಕೆಲವು ಜನರನ್ನು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯೂ ಆಗಬೇಕಿದೆ. ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ, ನಾವು ಜ್ಞಾನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು ಇದರಿಂದ ಈ ಜನರು ರಚಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಕೋವಿಡ್-19 ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಡ್ಡಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದು ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಲು ಇದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ನಗರವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಅಥವಾ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸುಖಕರ ಜೀವನ ಅನ್ನೋ ಮನೋಭಾವನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇಂತಹ ಸಂದಿಗ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನ ನಮ್ಮ ಕೈಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆ ರೀತಿ ʼಸಿಲೇಜ್ʼ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಈಗಿಂದಲೇ ಚಾಲನೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ.
