ಬೆಂಗಳೂರು: ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದರೆ ಭಕ್ತಿ, ಸಂಭ್ರಮ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯೂ ಹೌದು. ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಅಲಂಕಾರಕಾರರು, ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಹೋಟೆಲ್ಗಳು, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಈವೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ ಹಬ್ಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭದ ಸರಪಳಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.
2025ರ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ₹30,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಕಾನ್ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ (CAIT) ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು. 2024ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಂದಾಜು ಸುಮಾರು ₹25,000 ಕೋಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಒಂದೇ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ₹5,000 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
CAIT ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2024ರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ಗಣೇಶ ಪೆಂಡಾಲ್ಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸುಮಾರು 7 ಲಕ್ಷ ಪೆಂಡಾಲ್ಗಳು, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಲಕ್ಷ ಪೆಂಡಾಲ್ಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪೆಂಡಾಲ್ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹50,000 ವೆಚ್ಚವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರೆ, ಪೆಂಡಾಲ್ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ₹10,000 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹಣ ಹರಿದಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವೂ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. CAIT ಪ್ರಕಾರ ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಲೇ ₹500 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂದಾಜಿದೆ.ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿ, ಬಣ್ಣ, ಅಲಂಕಾರ, ಸಾಗಣೆ, ಮೂರ್ತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗುತ್ತವೆ.
ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹಾರ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಸುಮಾರು ₹500 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು CAIT ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು.
ಇದರಿಂದ ಹೂವಿನ ಬೆಳೆಗಾರರು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಹಾರ ತಯಾರಕರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಗಣೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮೋದಕ ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನ. ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೋದಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಮಾರಾಟ ₹2,000 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಇರಬಹುದು ಎಂದು 2024ರ CAIT ಅಂದಾಜು ಹೇಳಿತ್ತು. 2025ರಲ್ಲಿ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟು ಸುಮಾರು ₹2,400 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.2026ರ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೋದಕದ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಮೋದಕದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ₹5ರಿಂದ ₹7ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬೃಹತ್ ಪೆಂಡಾಲ್ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಲಂಕಾರ, ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಲಾವಿದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.2024ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಈವೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು ₹5,000 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯಬಹುದು. ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ನ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹3,000 ಕೋಟಿ, ಬಟ್ಟೆ, ಗೃಹ ಅಲಂಕಾರ, ಉಡುಗೊರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹3,000 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಅಂದಾಜು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರುಗಳಿಗೆ ತೆರಳುವವರು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಸ್, ರೈಲು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.2025ರ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ, ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ₹2,000 ಕೋಟಿ ಎಂದು CAIT ಅಂದಾಜಿಸಿತ್ತು.
2026ರ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಣೇಶೋತ್ಸವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ 5,743 ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಿಂದ 25ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 5,220 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇದರ ಲಾಭ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಕರು, ಪೆಂಡಾಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಷಿಯನ್ಗಳು, ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಅಲಂಕಾರಕಾರರು, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು, ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಸಣ್ಣ ಹೋಟೆಲ್ಗಳು, ಆಟೋ-ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಚಾಲಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಹಬ್ಬ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಹಣ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಆ ಹಣ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇವಾ ವಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಹೋಗುವುದು.ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ₹30,000 ಕೋಟಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ GDPಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೇರುವ ಮೊತ್ತವಲ್ಲ. ಇದು CAIT ನೀಡಿರುವ ಗಣೇಶೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟಿನ ಅಂದಾಜು. ಒಂದೇ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಸೇವೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು GDP ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ: ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಆಹಾರ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾರಿಗೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ದೊಡ್ಡ ‘ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಎಕಾನಮಿ’ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
